Hoe voorkom je dat lessen saai worden? Wat docenten kunnen leren van een chef-kok en een Netflix-serie.
Hoe voorkom je dat jouw lessen saai worden? Kan zelfs taaie materie aansprekend worden gebracht en wat kan je doen om weerbarstige ‘studenten’ te bereiken en te boeien? Want dat is wat je wilt als docent, toch? Het doel van onderwijs is dat er kennis wordt opgedaan. Kennis die naar jouw overtuiging essentieel is voor de deelnemers. Waarom zou je anders al die moeite doen?
Cijfers over de effectiviteit van traditioneel onderwijs zijn weinig hoopgevend. Verschillende wetenschappers zijn het er al enige tijd over eens dat mensen vooral leren door te doen en zelf na te denken, in plaats van door te luisteren naar een docent. Kennisoverdracht zou zelfs onmogelijk zijn. Mensen verwerven kennis namelijk door nieuwe informatie te verbinden met kennis die ze al hebben. Informatie die niet of onvoldoende aansluit op aanwezige kennis kunnen we letterlijk niet bevatten en slaan we daarom niet op. Aan jou als docent dus de uitdaging om manieren te vinden waarmee je kunt aansluiten bij de aanwezige kennis van jouw toehoorders. Pas als je die aansluiting hebt gevonden start het proces van verdere kennisvorming.
Voor het leereffect van onderwijs is het van belang dat deelnemers actief met de nieuwe informatie aan de slag gaan. Ze moeten zelf inzien hoe het past bij de kennis die ze al hebben en nuttig voor hen kan zijn. Stel ze in de gelegenheid het verhaal echt tot zich te nemen. Dat doen ze als je ze direct met de materie aan het werk zet. Terwijl zij aan het werk gaan met de nieuwe stof kan jij hen van feedback voorzien. Zijn ze op de goede weg? Klopt het gedachtenpatroon dat ze er aan koppelen? Advocaat-stagiaires komen binnen met een deels gevulde boodschappenmand. Jij voegt daar extra ingrediënten aan toe en doet eventueel wat suggesties voor mogelijke recepten. De advocaat-stagiaires creëren vervolgens het gerecht. Het is vanzelfsprekend dat je geen ingrediënten aanbiedt die al in het mandje liggen, of ingrediënten die niet passen bij datgene wat er al in ligt. Spel de receptsuggesties die je toevoegt niet uit. Geef richting, maar vooral ruimte voor eigen ontdekkingen. Het zal het leereffect vergroten.
Geef richting, maar vooral ruimte voor eigen ontdekkingen.
Marloes ter Huurne
Gedragskundig adviseur
Onderzoek wijst uit dat actieve, enthousiaste docenten, die feedback geven op denkprocessen en die de deelnemers zelf laten leren het meest effectief zijn. Feedback impliceert reageren in plaats van dicteren en blijkt het beste te werken als het gericht is op de vragen Waar ga ik naartoe?, Hoe pak ik het aan? en Wat wordt mijn volgende stap? Dit vergt inlevingsvermogen en sociale vaardigheden van de docent. Zo creëer je een interactief proces tussen jou en de ontvangers van jouw boodschap. Ten slotte nog één troef die jou ter beschikking staat: de zogenoemde ‘need for closure’ van de toehoorders. Mensen houden niet van open eindjes. Zaken moeten kloppen en vragen die in ons opkomen zien we graag beantwoord. Denk aan die Netflix serie die je tot binge kijken dwingt. Wat is het dat jouw aandacht daarin pakt en je zover drijft dat je nachtenlang blijft kijken? Het is het mysterie dat je ontrafeld wilt zien. Het zijn de antwoorden op de vragen die worden opgeworpen, kwesties die jou op een dusdanige wijze worden voorgehouden dat je letterlijk de rust niet kunt vatten tot je ze hebt kunnen doorgronden en snapt hoe het zit. Voel je hem al aankomen? Kun je de materie die je behandelt ook op zo’n manier presenteren? Start met een vraagstuk, een raadsel of mysterie waarmee de nieuwsgierigheid van jouw toehoorders wordt gewekt. Neem ze mee in het verhaal en zet hen op die manier aan het denken. Bouw het zo op dat ze in het verhaal blijven tot ze de antwoorden hebben gevonden, en je bent verzekerd van succes.
Ik vertaal inzichten als deze naar coaching, cursussen en lezingen voor de juridische praktijk. Een oriënterend gesprek is vrijblijvend.